ثبت نام یکشنبه 03 اردیبهشت 1396

اخبار

برگزاری نشست تخصصی: "تحلیل تاریخی و زیباشناختی تابلو نقاشی موسوم به نبرد گنجه" در موزه ملی ایران

برگزاری نشست تخصصی: "تحلیل تاریخی و زیباشناختی تابلو نقاشی موسوم به نبرد گنجه" در موزه ملی ایران
20 بهمن 1395 14:20

عصرگاه امروز چهارشنبه ۲۰ بهمن ماه ۱۳۹۵ در راستای برنامه های مناسبتی دهه مبارک فجر تابلوی فاخر موسوم به نبرد گنجه طی یک نشست تخصصی مورد تحلیل تاریخی و زیباشناختی قرار گرفت. این نشست که با حضور علاقمندان به هنر و تاریخ ایران زمین و توسط اساتید برجسته این رشته برگزار شد، در نوع خود تحلیلی نو و نگاهی عمیق و تخصصی به این تابلوی ارزشمند تاریخ معاصر بود.

در ابتدای مراسم دکتر نوکنده به رسم خوشامد به مهمانان با تبریک مجدد ایام الله دهه فجر در مورد دلیل برگزاری این نشست چنین گفت: خوشحالم که فرصت دیگری پیش آمد که با  ارایه نتایج بررسی یکی از آثار موزه ملی ایران، مروری مشترک بر گوشه ای از تاریخ این سرزمین داشته باشیم. این برنامه که گام دیگری در اجرای شعار ایکوم ایران: "اشیا سخن می گویند" محسوب می شود، حاصل تلاش‌های پژوهشگر گرانمایه جناب آقای دکتر صالحپور است. پیش از این شاهد برگزاری برنامه های دیگری با محوریت پژوهشهای ایشان بوده ایم.

وی با تاکید به اشتراک عمیق مفهوم تابلوی نبرد گنجه با نقش برجسته های باستانی اضافه نمود: موضوع نشست امروز تابلو نقاشی از سده های دوازدهم و سیزدهم هجری قمری با عنوان نبرد گنجه است که از آثار فاخر موزه دوران اسلامی به حساب می آید. موضوع چنین صحنه هایی ریشه کهنی در فرهنگ و تاریخ گذشته این سرزمین دارد. از نقوش برجسته دوره ایلامی در کورانگون تا نقشه برجسته هخامنشی داریوش در بیستون و نقوش ساسانی تنگ چوگان و نقش رستم  تا نقوش دوره قاجار شاهد سنتی کمابیش مشابه هستیم که در نهایت در نقاشی نبرد گنجه تجلی یافته است.

سید احمد محیط طباطبایی رئیس ایکوم ایران نیز به عنوان دومین سخنران این نشست در مورد ارزش تاریخی تابلوی نبرد گنجه چنین گفت: جنگ گنجه نقطه عطفی در تاریخ این سرزمین بود مانند روز ۲۲ بهمن که نقطه عطفی درتاریخ سرزمین ماست. نقطه عطفی بین روز ۲۱ و ۲۳ بهمن که تاریخ ایران وارد مرحله دیگری می شود. جنگ گنجه تفاوت های ماهوی و سیاسی زیادی در زندگی مردم ایران به جا گذاشت بعد از این جنگ ۱۷ ایالت و هزاران نفر از مردم سرزمین ما از ایران جدا شده و به روسیه پیوستند. سوالی که برای همه اعم از حاکم و رعایا و مردم عادی پیش آمد این بود که چرا شیوه جنگی ما در این جنگ پاسخگو نبود و باعث شکست ما شد. عباس میرزا و رئوس حکومتی علت این شکست را ناشی از کمبود سلاح و سپاه منظم دانستند به همین دلیل از این تاریخ نسبت به تغییر و تجهیز قشون و تهیه سلاح های لازم اقدام شد.طباطبایی با اشاره به مبدا شکل گیری واژه سرباز و جانباز در این نبرد افزود: از این تاریخ بود که لقب سرباز به جای قشون استفاده شد چرا که به قشون عباس میرزا سرباز گفتند. سربازان و جانبازانی که در راه دفاع از میهن هستی خود را فدا کردند. حدود دوقرن یا بیشتر طول کشید تا ایرانی ها در ۸ سال دفاع مقدس به هویت ملی و تاریخی خود برگردند. وی در خصوص تاثیر این رویداد بر وقایع تاریخی پس از خود گفت:عده ای معتقدند نبرد گنجه تاریخ ایران را به دو دوره قبل و بعد از نبرد تقسیم می کند و این جنگ مقدمه ایجاد مجلس قانونگذاری شد و ایرانیان یکی از دلایلی که از یک جنبش حمایت می کنند وجود حس مظلومیت در آن است. در فرهنگ ذهنی و میراث ناملموس ما آنکه شکست می خورد یا پیروز می شود فاتح یا مغلوب نیست بلکه فاتح واقعی کسی است که در حقش ظلم روا شده باشد. این جنگ آغاز یک حرکت و رفتاری است که احقاق حقوق ملت ایران را به دنبال دارد. همانطور که معتقد هستیم کربلا پیام آور رسیدن به حق و حقوق ما مسلمانان شده است این جنگ هم به همان گونه است.

این تابلو یک سرفصل تاریخی مهم در تاریخ کشور ماست، مثل جنگ چالدران و جنگ های دیگری که تحولات عظیمی به دنبال خود داشت باعث شد ایرانیان علوم جنگی جدید را فرا بگیرند و به دنبال آن پیروزی خود را در جنگ های دیگر رقم بزنند.

این تابلو جزء آثار بسیار با ارزش در موزه ملی است زیرا نشان دهنده هویت ملی و فرهنگی ماست.

 

دکتر اردشیر صالحپور سخنرانی خود را با پرسش از چیستی تابلو و جستجو برای یافتن خالق اثر آغاز کرد، وی در سخنان خود ابتدا به خاستگاه وجودی این تابلو اشاره نمود و گفت: با ارائه پژوهش هایی که در این خصوص انجام شده  محل اولیه تابلو عمارت به احتما بسیار نظامیه بوده است.وی اثر را منتسب به صنیع الملک یا شاگردانش و یا نظارت مستقیم وی دانست، صالحپور همچنین با مقایسه این اثر با آثار مشابه متقدم، متاخر و همزمان خود ویژگی های برجسته اثر را برشمرد و اجزا مختلف این تابلوی ارزشمند را به صورت علمی و تخصصی تشریح نمود.

دکتر علیرضا بهرمان نیز گزارش مفصل و متقنی از مراحل مرمت و نحوه جداسازی و جابجایی این اثر از خاستگاه پیشین یعنی طبقه دوم موزه ایران باستان به موزه دوران اسلامی در سال ۱۳۹۴ و همزمان با بازگشایی موزه دوران اسلامی ارائه نمود. بهرمان با اشاره به این موضوع که اندازه تابلو بیشتر از این بوده چرا که شواهد نشان می دهد این تابلو به شکل گنبدی و یک طاقی مانند دارای قوس بوده و احتمالا حدود ۷ تا ۸ متر بوده است پس بعید به نظر می آید در بنای نظامیه باشد.

ایشان با اشاره به مدارک و پژوهش ها محل اولیه تابلو را یکی از خانه های شاهزاده های قاجار در قم دانست و افزود با ساختن مسجد اعظم قم که به دستور آیت الله بروجردی در نزدیکی حرم حضرت معصومه و توسط استاد لر زاده ساخته شده تعدادی از خانه های قدیمی که متعلق به شاهزادگان قاجار بود خریداری و  تخریب شده بود که به اعتقاد بهرمان احتمالا لرزاده با توجه به شناختش از تابلو و اهمیت آن از تخریب و آسیب به تابلو جلوگیری کرده و برای محافظت بیشتر و نمایش به موزه ایران باستان تحویل داده است.

وی اضافه کرد: تابلو بر روی دیوار  کشیده شده بود که پس از انتقال به موزه ایران باستان توسط مرمتگران ایتالیایی بر روی پارچه منتقل شده و به صورت کنونی درآمده است...

 

نظرات ارسال شده

هم اکنون هیچ نظری ارسال نشده است. شما می توانید اولین نظردهنده باشد.

ارسال نظر جدید

نام

ایمیل

وب سایت